اختلالات مفصل گیجگاهی – فکی
ساعت ۳:۳۱ ‎ب.ظ روز جمعه ٩ بهمن ۱۳۸۸  کلمات کلیدی:

اختلالات مفصل گیجگاهی – فکی


مفصل گیجگاهی فکی (TMJ ) . مفصل کوچکی است که در جلوی گوش ها در محل اتصال فک پایین به جمجمه واقع شده است. این مفصل سبب حرکت مندیل شده و اعمال مربوط به آن را انجام می دهد.(شکل1) اختلال مفصل TMJ  از شایعترین اختلالات فک و صورت بوده و بیماران مبتلا ممکن است از درد گوش ، سردرد،محدودیت در باز کردن دهان، وجود صدا یا کلیک (Click ) در مفصل و درد هنگام باز وبسته کردن دهان شکایت داشته باشند. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


عوامل ایجاد کننده

تشخیص علل بوجود آورنده اختلال TMJ مهم است. چرا که شناسایی آن ما را به درمان صحیح راهنمایی می کند. آرتریت ناشی از صدمه به مفصل و یا سایش دندانها(براکسیسم) ، جابجایی دیسک و یا عدم قرارگیری  صحیح آن درموقعیت خود از جمله علل این اختلال می باشند. دیسک جابجا شده می تواند سبب ایجاد صدای Click یا pop ، محدودیت در حرکت فک و درد هنگام باز و بسته شدن دهان شود. همچنین دیسک می تواند دچار پرفوراسیون شود که بر اثر آن هنگام حرکات مفصل ایجاد صدا خواهد شد. (شکل 2)

مواردی مثل ترومای وارد شده به مفصل و یا آرتریت روماتوئید نیز می توانند سبب فیوژن اجزاء TMJ شده  و مانع حرکت مفصل شوند.

به طور کلی علت این اختلال می تواند در مفصل ، عضلات مربوطه و یا هر دو باشد.همچنین استرس می تواند سبب ایجاد درد در عضلات اطراف مفصل شود که این درد بسیار شبیه به درد ایجاد شده در مشکلات خود مفصل است. این بیماران در تاریخچه خود مکرراً سابقه براکسیسم را ذکر می کنند که همین امر سبب اسپاسم دردناک عضلات و اختلال در حرکات فک می شود. همچنین ممکن است بیماران مشکلات مربوط به عضله و مفصل را تواماً داشته باشند که در این صورت تشخیص علت اختلال TMJ پیچیده بوده و نیاز به پروسه های تشخیصی مختلف دارد.

امروزه با استفاده از تکنیک های تصویر برداری جدید MRI و سی تی اسکن تصویر برداری دقیق از بافت نرم و سخت TMJ فراهم آمده است که این امرکلنسین را به تشخیص صحیح علل اختلال رهنمون می سازد. پس از انجام تصویر برداری اختصاصی از مفصل ، بیمار به جراح فک و صورت و یا فیزیوتراپ ارجاع داده خواهد شد.

محدوده درمانهای ممکن

محدوده درمانهای مربوط به اختلالات TMJ ممکن است از یک مراقبت پزشکی و دندانی بصورت محتاطانه تا یک جراحی پیچیده متفاوت باشد و ممکن است براساس تشخیص نهایی درمان ،شامل استفاده از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی برای مدت کوتاه جهت بهبود دردعضلانی و ریلکس شدن آنها استفاده از اسپلینت (شکل 3) یا بایت پلیت ها ویا حتی کنترل استرس متفاوت باشد. در صورت نیاز به انجام فیزیوتراپی فشار آرامی روی پوست بر روی عضلات فکی به مدت 10 دقیقه وارد می شود تا عضله مربوطه ریلکس شود. از آنجا که بسیاری از بیماران مبتلا به دردهای مزمن دچار افسردگی می باشند، استفاده از داروهای ریلکس کننده در غالب antidepressant ها می تواند مؤثر باشد. حتی در بسیاری از موارد سردردهای شدید که میگرن تشخیص داده می شوند ، در واقع میگرن نبوده و ناشی از اختلالات مفصل TMJ می باشند.

معمولاً اگر درمانهای غیر جراحی مؤثر واقع نشود و یا اگر صدمه به مفصل بطور واضح وجود داشته باشد و نیز در مواردی که دردهای عصبی دائمی وجود داشته باشد، ممکن است جراحی اندیکاسیون یابد. جراحی مفصل شامل آرتروسکوپی و یا ترمیم بافت آسیب دیده توسط جراحی باز است. (شکل4)

وقتی اختلالات TMJ به درستی تشخیص داده شود، درمانهای مناسب می تواند انجام شود. بنابراین در مواجهه با سردردهای مزمن و یا دردهای صورت که به درمانهای معمول جواب نمی دهند نیاز به بررسی بیمار به لحاظ وجود TMD ( Tempromandibular ) ضروری به نظر می رسد.