تروماتولوژی پزشکی قانونی
ساعت ۱٠:٠٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱٠ اسفند ۱۳۸۸  کلمات کلیدی:

تروماتولوژی پزشکی قانونی


تروما در پزشکی قانونی به نتایج حاصل از تأثیر ناگهانی وکم وبیش شدید یک عامل خارجی (فیزیکی،شیمیایی وحتی روانی )بر جسم و روان فرد اطلاق می گردد که ممکن است بصورت مستقیم ویا غیر مستقیم عمل کند.باتوجه به توسعه علم و اختراع وابداع انواع گوناگون وسایل وتجهیزات رفاهی و صنعتی ،انواع تروماها نیز افزایش یافته وبه تبع آن مسایل پیچیده ای را از نقطه نظر کار شناسی پزشکی قانونی بوجود آورده است.بطورکلی نکاتی که در رابطه با تروما برای پزشک مطرح می شود عبارتند از :شناسایی نوع تروما و کیفیت بوجود آمدن آن ،عوارض وضایعات ناشی از تروما که ممکن است بطور آنی و زود رس ویا بطور ثانوی ودیررس باشد و درنهایت نتایج حاصل از تروما ممکن است به صورت بازیابی سلامت کامل شخص مصدوم یا باقی ماندن نقص عضو و از کار افتادگی نسبی ویا کامل و در نهایت فوت شخص باشد .
در تقسیم بندی دیگری ،تروماها به انواع تروماهای جنایی،اتفاقی ،ناشی از کار و تروماهای ناشی از تصادفات تقسیم می شوند .ضرب و جرح ها معمولاً جزو تروماهای جنایی طبقه بندی می شوند ولی ممکن است در گروههای دیگر هم قرار گیرند.مثلاً سقوط از بلندی ممکن است در حین کار اتفاق بیفتد ویک ترومای ناشی از کار باشد و یا جهت کشتن فرد ،او را از بلندی پرتاب کنند و ترومای جنایی محسوب شود و یا فردی باانگیزه خود کشی خود را از بلندی پرتاب کند .در این مبحث در خصوص ضرب و جرحهای ناشی از عوامل مکانیکی بحث می نماییم.
تعاریف
ضرب به صدمات و آسیب های حاصل از برخورد عوامل خارجی بر بدن اطلاق می گردد بطوری که بدون از هم گسیختگی ظاهری نسج وجاری شدن خون باشد ،مانند کبودی ها وتورم نسوج .جرح عبارت است از صدمات حاصل از برخورد عوامل خارجی بر بدن که با از هم گسیختگی بافت های بدن و اغلب با خونریزی همراه است مانند خراشیدگی ها ،پارگی ها وسوراخ شدگی ها.در ضمن به از هم گسیختگی مخاطهای داخلی نیز جرح گفته می شود.
تقسیم بندی
ضرب و جرح را می توان بر اساس عوامل ایجاد کننده آن ویا بر اساس نوع آسیب های 
ایجاد شده تقسیم بندی کرد .در تقسیم بندی ذیل که بر اساس نوع ضایعات می باشد.در قسمت دوم هر کدام بطور جداگانه شرح داده خواهد شد.
- کبودیها (Bruises-Contusion)
خراشیدگی ،ساییدگی (Abrasion)
- پارگی (Laceration)
- بریدگی (Incised Wound)
- زخمهای نافذ(Punctured Wound)
 
در قانون مجازات اسلامی نیز ضرب و جرحها به انواع زیر تقسیم بندی شده اند که بر اساس نوع آن دیه مشخصی نیز تعیین شده است:
الف .ضرب ها
- قرمزی :سرخ شدگی و پرخونی سطح پوست
- کبودی:خونمردگی ها ی سطحی وکبودی های مختصر با تغییر رنگ به سمت سبز تیره
- سیاه شدگی :خونمردگی ها ی شدید جلدی وعمیق زیر جلدی وداخل نسجی به رنگ سیاه
ب.جرح ها
*حارصه :خراشیدگی های سطحی ،ساییدگی های پوست و جراحت هایی که نیاز به بخیه ندارند .در کل اپی درم و تا حدودی درم دچار آسیب دیدگی شده است.
*دامیه :زخمهای سطحی که از اپی درم و درم عبور کرده وتا سطح عضلات امتداد یافته ولی عضله آسیب ندیده است.این جراحت ها همراه با خونریزی بوده و غالباً نیاز به بخیه کردن دارند.
*متلاحمه:پارگی هاو بریدگی هایی که منجر به آسیب دیدگی عضلات شده است.
*سمحاق :پارگی ها وبریدگی های عمیقی که عضلات را قطع کرده و تا پریوست استخوان رسیده است.
*موضحه :زخمهایی که از عضلات و پریوست گذشته است و استخوان بدون آنکه آسیبی دیده باشد ،از شکاف زخم قابل رویت است.
*هاشمه:شکستگی های استخوانی بصورت ترک خوردگی یا با جابجایی اندک که نیازی به عمل جراحی جهت اصلاح نداشته باشد (این اصطلاح در خصوص شکستگی استخوان های جمجمه بکار می رود ).
*منقله:شکستگی های استخوانی با جابجایی که نیاز به عمل جراحی جهت جا اندازی و تثبیت دارند (این اصطلاح نیز فقط در شکستگی استخوان های جمجمه بکار می رود. ).
*مأمومه :جراحت هایا ضربه هایی که بدنبال پارگی پوست سر، استخوان جمجمه را بشکند وبه سطح پرده ها ی مغزی برسد که می تواند با خونریزی در پرده ها ی مغزی همراه باشد.
*دامغه :جراحت هاو صدمه هایی که منجر به پارگی پوست سر ،شکستگی استخوانی و پارگی پرده های مغزی شودکه می تواند همراه با خونریزی یا تخریبنسج مغزی Contusion) یا(Laceration باشد.
*جائغه :جراحت های نافذ ی که پس از گذشتن از پوست وعضلات وارد یکی از حفره های بدن مانند قفسه سینه ،شکم یا لگن گردد (یعنی با پارگی پرده پلور یا پرده صفاقی همراه است).
مکانیسم ایجاد ضرب وجرح
نیروی مکانیکی که باعث ایجاد جراحت می شودممکن است بر اثر بر خورد آلت آسیب رسان با بدن و یا برخورد بدن با یک جسم باشد (مانند سقوط )و میزان انرژی که بدنبال برخورد بین نیروی وارده و نیروی متقابل آن ایجاد می گردد به بافتهای بدن منتقل شده وباعث تغییر در حالت سکون یا حرکت آن می گردد .چون بدن انسان یک جسم سخت و همگون نیست واز بافتهای گوناگون وبا خواص فیزیکی مختلفی (توپر،حالت مایع ،اسفنجی ،با دانسیته های متفاوت)تشکیل شده است .بنا براین نیروی وارد به آن در حالت سکون یا حرکت داشتن بدن ،بافت ها را به یک اندازه تحت تأثیر قرار نمی دهد.مقداری از انرژی منتقل شده ممکن است صرف حرکت منطقه ای از بدن گردد اما قسمت اصلی آن ممکن است با عث حرکت غیر یکنواخت موضعی بافت ها ی بدن شود .در اثر این حرکت نا همگون ،بافت های متأثر می تواند در معرض فشار ویا کشش ویا مجموع آن دو قرار گیرد.تمام بافتهای بدن بجز آنهایی که حاوی گاز هستند در مقابل فشار مقاوم هستند،یعنی در برابر نیرویی که باعث کاهش حجمشان می شود مقاومت می کنند.مثلاً تخمین زده شده است برای آنکه بتوان حجم مغز انسان را به نصف مقدار طبیعی کاهش داد به فشاری در حدود000/ 10 تن نیازمی باشد.عمل نیروهای مکانیکی باعث فشردگی بافت ها نمی شود بلکه باعث جابجایی و تغییر شکل آنها شده و بافت های متأثر دچار کشیدگی می شوند .نیروی مکانیکی ممکن است با نیروی کشش باعث طویل شدن ساده بافت شود ویا در نقاطی باعث خمیدگی ،پارگی یا پیچ خوردن آن گردد. به دلیل تفاوت در مقاومت بافتها در برابر نیروی کشش وبا توجه به تونیسیته آنها ،آسیب های مختلفی در بافت ها ایجاد می گردد .با فت های سخت از قبیل استخوانها در مقابل فشار ها ی وارده، مقاومت نشان می دهند ولی اگر نیروی وارده بیشتر از حد الا ستیسیته آنها باشد، دچار شکستگی می شوند .بافت ها ی نرم بدن اساساًبه خاطر خاصیت نیمه آبکی حالت پلاستیکی دارند وبه سهولت در مقابل نیروی وارده تغییر شکل می دهند. دامنه این تغییر شکل نیز بستگی به اتصال بین سلولهای بافتی مثل بافت همبندی عروقی و غشایی محاط کننده آنها در تشکیل ساختمان ارگانها ی مختلف دارد.اگر کشش وارده به ساختمان آنها بیشتر از حد تحمل باشد ،دچار پارگی وآسیب می شوند.